Co blokuje Cię przed byciem kreatywnym?

Cześć!

Strach przed tym, że ktoś uzna nas za śmiesznych (ridiculous), jest jednym z największych „hamulców” dla kreatywności. Uniemożliwia on eksperymentowanie i śmiałość w myśleniu, a przecież często właśnie takie ryzykowne pomysły stają się przełomowe.

Jak lęk blokuje twórczość

Obawa przed tym, że inni wyśmieją nasze pomysły, działa niemal tak samo mocno, jak wątpliwości co do własnych talentów – z ich powodu chowamy inspiracje, zanim zdążą w ogóle dojrzeć. Psychologia wyróżnia trzy główne lęki: strach przed krytyką, niepewność siebie oraz lęk przed utratą kontroli. Te mechanizmy ograniczają innowacje, zwłaszcza w firmach, gdzie zamiast pionierskich rozwiązań pojawiają się „bezpieczne, ale nudne” pomysły.

Według Willa Schutza, wybitnego psychologa i eksperta od rozwoju osobistego, największymi blokerami kreatywności są strach i „wewnętrzny krytyk”, który nieustannie ocenia i kwestionuje nasze działania.

Najczęstsze „utajone lęki” twórczych umysłów

Nie jestem wystarczająco kreatywny
Schutz podkreśla, że trud z zaufaniem swoim zdolnościom twórczych istotnie ogranicza naszą kreatywność i efektywność. Niektórzy zbyt długo oglądają się wstecz, wątpiąc w siebie, podczas gdy inni mimo wewnętrznych oporów generują wiele nowych pomysłów. Gdy jednak paraliżują nas wątpliwości, nasz potencjał zostaje automatycznie stłamszony. Kluczem jest więc odklejenie się od lęku i pozwolenie, by pomysły mogły płynąć swobodnie – nawet te, które na początku wydają się absurdalne lub „nie do zrealizowania”.

Strach przed ośmieszeniem i wstydem
Obawa przed upokorzeniem blokuje kreatywność równie mocno jak wątpliwość we własne talenty. Nie ma wątpliwości: nasze koncepcje obumrą już na etapie rodzenia się, jeśli nieustannie będziemy się bać opinii innych. Pora na analizę pomysłów przyjdzie później. Na tym etapie nie zastanawiaj się co pomyślą sobie inni.

Lęk przed zlekceważeniem
Ludzie boją się, że ich pomysły zostaną zignorowane lub niezbyt poważnie. Niektórzy czują nawet presję, że „nie powinni dzielić się swoimi pomysłami”. Schutz wskazuje, że to potężny czynnik, który wymusza milczenie nawet w najbardziej kreatywnych umysłach.

„Co powiedzą inni?”
W świecie korporacyjnym pokazywanie wątpliwości i lęków nie jest cenione. Wszyscy dążymy do szacunku i pozytywnej opinii. Zamartwianie się jak nasze pomysły zostaną ocenione przez współpracowników pochłania energię i tłumi kreatywność.

Obawa przed irracjonalnością
Często uważamy, że żeby móc w ogóle przedstawić swoją ideę innym, to musi być ona oparta na faktach i logicznie uporządkowana. Schutz zwraca uwagę, że dla twórczego procesu lepiej na początku odpuścić troskę o racjonalność i pozwolić sobie na luźne, eksperymentalne fantazje. O logikę i strukturę warto zadbać dopiero później, gdy pomysł dojrzewa do realizacji.

Strach przed wykluczeniem
Czasami gorsze niż obojętność jest gwałtowne odrzucenie pomysłu. Kreatywność nie rozwija się, jeśli stale przejmujemy się akceptacją i paraliżuje nas myśl o krytycznych komentarzach. Te lęki nasilają się tam, gdzie pomysły wykraczają poza konwencję i „bezpieczne” granice – a właśnie TO łamanie schematów często daje najbardziej intrygujące rozwiązania.

Strach przed niepowodzeniem
Wiemy, że każde ryzyko niesie ze sobą potencjalną porażkę, ale ta wiedza wcale nas nie uspokaja. W wielu firmach porażki nie są traktowane jako naturalny etap procesu twórczego, a raczej jak coś, czego należy unikać. W efekcie ludzie trzymają się sprawdzonych schematów i unikają rzeczywistego eksperymentowania.

Obawa przed niedocenieniem
Badania pokazują, że motywacja rośnie, gdy widzimy szansę nagrody. Ludzie pracują lepiej, gdy wierzą w zysk – finansowy, rozpoznawalność czy uznanie. Gdy nie ma gwarancji „nagrody”, spada też ochota do kreatywnego ryzykowania.

Pytanie do Ciebie

Który z opisanych lęków Schutza najbardziej odpowiada Twojej własnej barierze kreatywności?

Na koniec – przypomnij sobie wynalazki, które „na początku” wydawały się absurdalne: alfabet Morse’a, pierwsze aparaty fotograficzne firmy Kodak, pierwsze loty braci Wright, samochody (gdy „koń jest lepszy i nie wybucha”), gramofon Edisona pozwalający na odsłuch muzyki w domu, czy Airbnb (kto wynajmie pokój obcej osobie?)

Dobrze, że twórcy tych pomysłów nie poddali się własnym lękom, co nie? 😉